เคล็ดลับสมองแจ่มใส เพื่อสุขภาพที่ดีของทุกวัย

Shutterstock 492158239

สมองดีเป็นอย่างไร ใช่การคิดเลขไวหรือเปล่า ? เชื่อว่าในทุกช่วงวัยย่อมพบเจอกับความท้าทายที่แตกต่างกันออกไป ความหมายของสมองดีจึงหมายถึงสถานะการทำงานของสมองที่สามารถสร้างความรู้ความเข้าใจ มีสัมผัสรับรู้และสามารถควบคุมการทำงานของพฤติกรรมและการเคลื่อนไหวเพื่อให้มนุษย์ใช้ชีวิตได้อย่างสมบูรณ์และเต็มศักยภาพ การบำรุงสมองให้มีสุขภาพดีจึงเป็นการรักษาประสิทธิภาพการทำงานของสมองให้อยู่ด้วยกันนานๆ

สมองคนเราเปลี่ยนไปอย่างไรในแต่ละช่วงวัย

เฉกเช่นอวัยวะส่วนอื่นของร่างกาย สมองก็ย่อมมีการเจริญเติบโตขึ้นและเสื่อมถอยลงไปตามวัย การทำความเข้าใจกับศักยภาพของสมองที่เปลี่ยนแปลงในแต่ละช่วงวัยจะช่วยให้คนเราสามารถเรียนรู้วิถีทางพัฒนาสมองให้ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เกิดความเห็นอกเห็นใจต่อตัวเองและคนรอบข้างเมื่อรับรู้ถึงความหลากหลายของแต่ละวัย

Neuroplasticity การสร้างเซลล์สมองที่เกิดขึ้นตลอดอายุขัย

เป็นการเติบโตของสมองที่สามารถเปลี่ยนแปลงและปรับตัวได้จากประสบการณ์และการเรียนรู้เพื่อเพิ่มเครือข่ายสื่อประสาท ทำให้มนุษย์เราสามารถเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ได้อยู่เสมอ และเสริมสร้างศักยภาพสมองให้ทำงานได้ดียิ่งขึ้น ซึ่งสมรรถภาพทางสมองนี้จะเติบโตตั้งแต่อยู่ในครรภ์ และมีพัฒนาการอย่างรวดเร็วในช่วงวัย 3 ขวบ แม้ว่าสมองจะพัฒนาตัวเองไปจนตลอดอายุขัย แต่เมื่อย่างเข้าสู่วัยกลางคน การเติบโตนี้ของสมองจะค่อยๆ ชะลอความเร็วลง เป็นเหตุผลที่ว่าทำไมในวัยเด็กเราจึงสามารถจดจำและเรียนรู้สิ่งต่างๆ ได้อย่างคล่องแคล่วมากกว่า

Pruning การตัดแต่งของเซลล์สมองที่เกิดขึ้นในช่วงวัยเด็กถึงวัยผู้ใหญ่

เป็นการเติบโตของสมองที่คอย ‘ตัดแต่ง’ สื่อประสาทบางส่วนที่ไม่จำเป็นออกไป เพราะในช่วง 3 ปีแรกของชีวิตสมองจะผ่านการเรียนรู้และสร้างสื่อประสาทอย่างรวดเร็ว แต่เมื่อพ้นวัยนี้ไปสมองจะเติบโตพอที่จะเลือกลบประสบการณ์ที่ไม่ถูกกระตุ้นซ้ำหรือสื่อประสาทส่วนเกินออกเพื่อเพิ่มพื้นที่ให้ประสบการณ์ใหม่ๆ และจะเกิดกระบวนการนี้ต่อเนื่องไปจนถึงช่วงวัยวัยรุ่น

Neuronal loss การสูญเสียเซลล์สมองที่เกิดขึ้นในวัยกลางคนถึงวัยชรา

การเสื่อมถอยของสมองที่เกิดขึ้นเมื่อมนุษย์เริ่มแก่ตัวลง ความแข็งแรงของสื่อประสาทก็ย่อมเสื่อมการทำงานลงตามกลไกธรรมชาติ โดยเฉพาะในวัยชราที่สมองจะลดทอนประสิทธิภาพการทำงานลง ทั้งนี้การสูญเสียเซลล์สมองอาจะเกิดขึ้นได้ตั้งแต่วัยกลางคน และเมื่อเกิดขึ้นและจะมีผลทำให้การเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ ได้ช้า ไม่สามารถจดจ่อกับสิ่งใดได้นาน ตัดสินใจเรื่องต่างๆ ได้ลำบากมากขึ้น รวมทั้งยังมีผลต่อความสามารถในการสัมผัสรับรู้หรือการเคลื่อนไหวร่างกายเช่นกัน

 

สุขภาพสมองสำคัญแค่ไหน

1 ใน 3 ของประชากรทั่วโลกจะประสบกับอาการผิดปกติทางระบบประสาทในช่วงวัยหนึ่งของชีวิต ความผิดปกติทางระบบประสาทนี้ยังเป็นสาเหตุหลักที่นำไปสู่การเสียชีวิตก่อนวัยอันควร  (Disability-Adjusted Life Years) คิดเป็นจำนวน 16.5% ของประชากรโลกทั้งยังเพิ่มจำนวนขึ้นในทุกๆ ปีซึ่งกว่า 70% ของผู้ป่วยทางระบบประสาทเป็นประชากรที่อาศัยอยู่ในประเทศกำลังพัฒนา ด้วยจำนวนผู้ป่วยที่มากขึ้นในทุกปีนี้เองจึงเป็นเหตุผลให้เราต้องใส่ใจในสุขภาพของสมองเพื่อลดความเสี่ยงที่จะนำไปสู่โรคร้ายต่างๆ และเพื่อรักษาประสิทธิภาพการทำงานของระบบในร่างกาย

 

5 ปัจจัยสำคัญของสมองสุขภาพดีโดย WHO

1.สุขภาพกายที่แข็งแรง

สุขภาพกายสัมพันธ์กับสุขภาพสมองในหลายมิติ แม้แต่สุขภาพกายของผู้เป็นแม่เมื่อตั้งครรภ์ก็ส่งผลต่อสุขภาพสมองของเจ้าตัวน้อยเช่นเดียวกันกับปัจจัยทางพันธุกรรม การดูแลโภชนาการให้ได้รับสารอาหารจำเป็นต่อร่างกายจึงเป็นเรื่องสำคัญ ร่วมกันกับการมีพฤติกรรมที่ดีต่อสุขภาพกายย่อมทำให้สุขภาพสมองดีตามไปด้วย เช่น

  • การนอนหลับให้เพียงพอ การนอนหลับน้อยกว่า 6 ชั่วโมงต่อคืน โดยเฉพาะในวัยชรา (59 ปีขึ้นไป) จะเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อมถึง 60%
  • การนอนที่ไม่เป็นปกติ (นอนสั้นไปหรือยาวไป) มีส่วนสัมพันธ์ต่อโรคหลอดเลือดในสมอง
  • พฤติกรรมการดื่มแอลกอฮอล์จนหมดสติบ่อยครั้งมีส่วนเพิ่มความเสี่ยงเป็นโรคสมองเสื่อม
  • ออกกำลังกายเป็นประจำทุกสัปดาห์ ครั้งละอย่างน้อย 30-60 นาที

2.สภาพแวดล้อมที่ส่งเสริมสุขภาพ

การได้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพที่ดีเช่นอากาศและน้ำที่สะอาด การเข้าถึงพื้นที่สีเขียว ย่อมช่วยชุบชูคุณภาพชีวิตให้เติบโตได้อย่างสมบูรณ์พร้อม โดยเฉพาะวัยเด็กที่ร่างกายมีการเติบโตอย่างรวดเร็ว เมื่อมีสิ่งแวดล้อมที่ดีจะช่วยส่งเสริมความแข็งแรงให้กับร่างกายและจิตใจ

  • มลภาวะทางอากาศส่งผลต่อโรคหลอดเลือดในสมองในประชากร กว่า 30% ทั่วโลก

3.ความปลอดภัยและสวัสดิภาพ

ชีวิตที่ได้รับความคุ้มครองย่อมทำให้มนุษย์พัฒนาตัวเองได้เต็มศักยภาพมากกว่า เพราะความปลอดภัยหมายถึงการปราศจากภัยคุกคามทางกายและจิตใจ การได้เติบโตอย่างมั่นคงและมีสวัสดิภาพที่ดีทำให้มนุษย์มีพัฒนาการที่สมบูรณ์พร้อมมากกว่า

  • จากการศึกษาพบว่าการเผชิญกับความรุนแรงในวัยเด็กมีผลต่อการควบคุมอารมณ์ในตอนโต รวมทั้งส่งผลต่อการเรียนรู้และการจดจำ

4.สังคมและการเรียนรู้

การมีชีวิตที่ห้อมล้อมไว้ด้วยความรักความใส่ใจช่วยให้คนเราเผชิญหน้าและรับมือกับความเครียดได้ดีมากขึ้นและป้องกันไม่ให้ความเครียดนั้นเพิ่มไปถึงจุดที่เป็น Toxic Stress หรือความเครียดในระดับที่เกินรับไหว ซึ่งทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงลบในสมอง การที่คนเราได้อยู่ในสังคมที่พร้อมรับฟังและช่วยเหลือจะทำให้คนเราผ่านพ้นความลำบากในชีวิตไปได้ดีมากกว่า ในทางกลับกัน การถูกตัดขาดจากสังคมและถูกทิ้งให้โดดเดี่ยวเดียวดายยิ่งเพิ่มความเสี่ยงให้กับภาวะสมองเสื่อม

  • การใช้เวลาร่วมกันกับคนที่รักหรือคนในครอบครัว เพื่อทำกิจกรรมบริหารสมองอย่างการต่อจิ๊กซอร์ เล่นเกมปริศนา จะช่วยส่งเสริมความสัมพันธ์ทั้งยังเพิ่มความแข็งแรงให้กับสมอง

5.การเข้าถึงบริการสาธารณะสุขที่มีคุณภาพ

ปฏิเสธไม่ได้ว่าเมื่อคนเราได้รับบริการทางสาธารณะสุขที่มีคุณภาพในระยะเวลาที่ท่วงทันย่อมส่งเสริมให้ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดี ลดทอนความเหลื่อมล้ำและการกีดกันทางสังคมเพื่อให้ได้รับบริการที่มีคุณภาพอย่างเท่าเทียม ท้ายที่สุดแล้วจะช่วยสร้างสังคมคุณภาพที่เติบโตก้าวหน้าด้วยประชากรที่มีสุขภาพกายและใจที่แข็งแรงสมบูรณ์

ประกันสุขภาพออมสิน ทางเลือกการออมเพื่อการดูแลตัวเอง

แม้จะดูแลสุขภาพมาอย่างดีแค่ไหน แต่ท้ายที่สุดแล้วไม่ว่าใครก็ไม่อาจหนีโรคภัยไข้เจ็บได้พ้น สิ่งสำคัญคือการเตรียมการล่วงหน้าและเพิ่มความคุ้มครองให้ตัวเองอีกขั้นด้วยการทำประกันสุขภาพ ออมสินสุดคุ้ม ประกันสุขภาพสุดคุ้มที่มีจุดเด่นเรื่องความคุ้มครองทั้งสุขภาพและอุบัติเหตุด้วยค่ารักษาพยาบาลแบบผู้ป่วยในสูงสุด 750,000 บาทต่อปี รวมทั้งคุ้มครองการเสียชีวิตจากอุบัติเหตุสูงสุด 750,000 บาทต่อปี การทำประกันสุขภาพจึงเป็นทางเลือกการออมที่คุ้มถึง 2 ต่อเพราะเป็นการสร้างวินัยการออมเพื่อสำรองเงินฉุกเฉินในยามจำเป็น

 

ที่มาข้อมูล WHO

แชร์

บทความที่เกี่ยวข้อง

Shutterstock 1543917539

อยากมีเงินเก็บตั้งแต่ First Jobber เริ่มต้นออมเงินอย่างไรดี

First Jobber อยากสะสมเงินเก็บให้ตัวเองตั้งแต่ทำงานที่แรกเริ่มต้นอย่างไรดี เคล็ดลับวางแผนออมเงินล่วงหน้า มีเงินเก็บให้ตัวเองได้ตั้งแต่วัยเริ่มทำงาน

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Shutterstock 286532258

พักฟื้นหัวใจคนหมดไฟ ให้การเดินทางช่วยเยียวยา

หมดไฟจนไร้เรี่ยวแรงจะตื่นไปทำงานแต่ละวัน เป็นเพราะอยู่กับความเครียดมาตลอดหรือเปล่า ถึงเวลาดูแลใจคนทำงานให้การออกไปเที่ยวนอกบ้านช่วยเยียวยาดีกว่า

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Shutterstock 1016991457

5 ประเทศน่าเที่ยว ค่าครองชีพเป็นมิตรกับคนรักการเดินทาง

ตะลอนเที่ยวต่างประเทศแบบประหยัดงบกับเมืองน่าเที่ยวรอบโลกตอบโจทย์คนรักการเดินทางและเป็นมิตรกับเงินในกระเป๋าสตางค์

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Shutterstock 1582426795

Healthy Aging ประคองใจอย่างไรในสังคมสูงวัยที่ไร้บุตรหลาน

ชราวัยแต่ไม่ชราใจ วางแผนชีวิตหลังเกษียนอย่างไรให้จิตใจและการเงินมั่นคงแม้ไร้บุตรหลานเพื่อชีวิตในบั้นปลายที่สุขสบา

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Shutterstock 1926325706

4 เรื่องต้องพร้อมก่อนเริ่มต้นลงทุนในกองทุนรวม

กองทุนรวม เป็นตราสารทางการเงินประเภทหนึ่งจากการรวบรวมเงินของนักลงทุนเพื่อนำเงินลงทุนที่รวมกันได้ไปลงทุนในสินทรัพย์ประเภทอื่นและทำให้เงินก้อนนี้เติบโตงอกเงยเพิ่มมากขึ้นกลับคืนไปสู่ผู้ซื้อหน่วยลงทุน

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Shutterstock 1660073293

ซื้อบ้านหรือคอนโดดีกว่ากัน คำถามที่มนุษย์เงินเดือนปลงไม่ตก

เตรียมความรู้ให้พร้อมก่อนตัดสินใจซื้อบ้านหรือคอนโด สิ่งใดบ้างที่ต้องให้ความสำคัญเพื่อการลงทุนทางที่อยู่อาศัยอย่างคุ้มค่าและมีประสิทธิภาพในระยะยาว

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Miniature,professional,tax,accountant,or,preparer,on,calculator.,blank,tax

ประกันชีวิตสะสมทรัพย์ ทางออกที่ดีเพื่อการลดหย่อนภาษี

ทุกปีผู้มีเงินได้ต้องเสียภาษีกันเท่าไหร่บ้าง การทำประกันชีวิตสะสมทรัพย์ช่วยลดหย่อนภาษีได้ดีกว่าอย่างไร เพราะอะไรประกันชีวิตสะสมทรัพย์จึงดีไม่แพ้การออมเงิน

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Silhouette,of,depressed,man,sitting,on,walkway,of,residence,building.

Post-Concert Depression ความเศร้าใจหลังคอนเสิร์ตเกิดขึ้นเพราะอะไร

ทำไมหลังคอนเสิร์ตทีไรมักรู้สึกว่าใจหม่นหมองเสียทุกครั้ง Post-Concert Depression คืออะไร และคนรักการไปคอนควรรับมือภาวะทางใจนี้อย่างไร

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Long,covid,syndrome,and,coronavirus,pandemic,symptoms,that,persist,as

เมื่อ Long Covid ยังคงตามติดจะดูแลสุขภาพอย่างไรได้บ้าง

รับมือกับภาวะข้าวของแพงอย่างมีสติก่อนจะต้องเผชิญวิกฤติเงินเฟ้อจนยากจะหาทางออก ตระหนักในผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นตามมาเพื่อเตรียมพร้อมต่อการปรับตัวให้อยู่รอด

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Concept,of,retirement,planning.,miniature,people:,old,couple,figure,standing

วางแผนเกษียณอย่างไรให้ชีวิตมั่นคงทางการเงิน

ควรเริ่มวางแผนเกษียนเมื่อไหร่ ?  คำถามในใจของมนุษย์วัยทำงานที่มองการณ์ไกล เพราะท้ายที่สุดเส้นทางชีวิตทำงานก็ย่อมสิ้นสุดลงท่ีการเกษียณอายุ

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Fire,fighters,putting,out,a,house,fire

5 เหตุผลว่าทำไมถึงควรมีประกันอัคคีภัยบ้าน

ประกันอัคคีภัยจำเป็นแค่ไหน เพราะการทำประกันอัคคีภัยเป็นมากกว่าเรื่องไฟไหม้บ้านแต่ยังคุ้มครองความเสียหายที่เกิดจากภัยธรรมชาติและอุบัติเหตุอื่นๆ ต่อที่อยู่อาศัย

บทความข้อมูลเพิ่มเติม
Shutterstock 2057838890

6 เรื่องเงินเฟ้อต้องรู้ก่อนวิกฤติ

รับมือกับภาวะข้าวของแพงอย่างมีสติก่อนจะต้องเผชิญวิกฤติเงินเฟ้อจนยากจะหาทางออก ตระหนักในผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นตามมาเพื่อเตรียมพร้อมต่อการปรับตัวให้อยู่รอด

บทความข้อมูลเพิ่มเติม